Özel Güvenlik Personelinin Yetki Sınarları

Özel Güvenlik sektöründe personelin yetki sınırları, temel olarak 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve bu Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ile belirlenmiştir. Bu yetkiler, genel kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma) yetkilerini tamamlayıcı nitelikte olup, kesin sınırlarla çizilmiştir.

İşte Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) temel yetkileri, sınırları ve kısıtlamaları, ilgili mevzuata dayalı olarak detaylı bir şekilde:

I. Yetkilerin Kapsamı ve Genel Kısıtlamalar

ÖGG’lerin yetkileri, üç temel sınırlamaya tabidir (Kaynak 1.3, 1.4):

1. Görev Alanı Sınırlaması: Yetkiler sadece özel güvenlik izni verilen alanda (tesis, AVM, konser alanı vb.) kullanılabilir.
2. Görev Süresi Sınırlaması: Yetkiler sadece görevli olunan süre içinde kullanılabilir.
3. Üniforma Zorunluluğu: Görev alanında ve süresince üniformalı (görevin ve işyerinin özelliği nedeniyle Komisyon izniyle sivil kıyafetle de olabilir) ve kimlik kartı görünür şekilde takılı olarak görev yapılır (Kaynak 1.3, 1.4, 1.8).

Önemli Kısıtlama: ÖGG’ler, Kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamaz (Kaynak 1.4, 1.8).

II. Özel Güvenlik Görevlisinin Temel Yetkileri (5188 Sayılı Kanun Madde 7)

1. Kimlik Sorma Yetkisi

• Kapsam: ÖGG’ler, görev alanlarında (özellikle konser, spor müsabakası, toplu ulaşım tesisleri, havaalanı, liman, gar gibi toplu yerlerde) kişilere kimlik sorabilirler (Kaynak 3.1).
• Sınır: Kimlik sormada aslolan rızadır. Kişi kendi rızasıyla kimliğini göstermekten kaçınırsa, ÖGG ısrar edemez, ancak bu durum güvenliğini sağladığı alana girişi engelleme yetkisini doğurabilir. Polis veya Jandarma gibi kimlik tespiti yapma yetkileri bulunmamaktadır (Kaynak 3.1, 1.5).

2. Arama Yetkisi

• Kapsam: Güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini dedektörle arama, eşyalarını X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme yetkisine sahiptirler (Kaynak 2.3, 3.2).
• Sınır:
  • Teknik Cihaz Zorunluluğu: ÖGG’ler, bu arama yetkilerini teknik araçlarla (dedektör, X-ray) yapmak zorundadır; el ile arama yapma yetkileri yoktur (CMK’nın 127. maddesine göre yakalamada orantılı arama hariç) (Kaynak 2.3, 3.4).
  • Cinsiyet Kuralı: Aramalarda aranan ve arayanın aynı cinsten olması gerekir (Kaynak 1.4, 2.3).
  • Rıza: Teknik aramada da rıza esastır. Kişi aramaya itiraz ediyorsa, alana girişi engellenir (Kaynak 2.3).
• İstisna: Haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama ve arama yetkisine sahiptirler (Kaynak 1.4, 3.2).

3. Yakalama Yetkisi

• Kapsam:
  • CMK Yetkisi: Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) madde 90’a göre yakalama yetkisine sahiptirler (suçüstü hali, gecikmesinde sakınca olan durumlar) (Kaynak 1.6).
  • Özel Kanun Yetkisi: Kişilerin vücut sağlıklarını tehlikeden korumak için, haklarında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama yetkisine sahiptirler (Kaynak 1.3, 1.6).
• Sınır: Yakalama ve zor kullanma yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla genel kolluk kuvvetlerine bildirilir ve yakalanan kişi ile zapt edilen eşya derhal genel kolluğa teslim edilir (Kaynak 1.4, 1.8). Yakalanan kişi bu süre içinde 24 saati geçmemek üzere tutulabilir (Kaynak 1.4).

4. Zor Kullanma Yetkisi

• Kapsam: Türk Medeni Kanunu’nun 981. maddesine (zilyetliğin korunması), Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesine (meşru müdafaa), Türk Ceza Kanunu’nun 24. ve 25. maddelerine (meşru müdafaa ve zaruret hali) göre zor kullanma (maddi ve manevi güç kullanarak zorunlu tepki verme) yetkisine sahiptirler (Kaynak 1.1, 1.2).
• Sınır: Zor kullanma yetkisi orantılı olmak zorundadır. Silah kullanma, zor kullanma yetkisinin en son aşamasıdır (Kaynak 3.4).

5. Suça El Koyma ve Delilleri Muhafaza Yetkisi

• Kapsam: Görev alanlarında işlenmiş bir suçla karşılaştıklarında suça el koyar, olay yerini muhafaza eder ve delilleri korurlar. Suçun faili veya şüpheli kişileri takip eder ve dışarıdan yapılan saldırılara karşı tedbir alırlar (Kaynak 1.2, 1.4, 3.2).
• Sınır: Suça el koyma ve delilleri muhafaza ettikten sonra durum derhal genel kolluk kuvvetlerine bildirilmelidir (Kaynak 2.3, 3.5).

6. Emanete Alma ve El Koyma Yetkisi

• Kapsam: Terk edilmiş veya bulunmuş eşyaları emanete alma ve suç teşkil eden veya delil olarak kullanılabilecek eşyalara el koyma yetkisine sahiptirler (Kaynak 1.3, 2.3, 3.2).
• Sınır: Emanete alınan veya el konulan eşyalar tutanakla kaydedilerek derhal genel kolluğa teslim edilmelidir (Kaynak 2.3).

7. İşyeri ve Konuta Girme Yetkisi

• Kapsam: Yangın, deprem, sel gibi tabii afet durumlarında ve imdat istenmesi halinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girme yetkisine sahiptirler (Kaynak 1.4, 1.5, 3.2).
• Sınır: Tabi afet veya imdat çağrısı olmaksızın işyeri ve konuta girilmesi, konut dokunulmazlığını ihlal suçunu doğurabilir (Kaynak 1.5).

8. Silah Bulundurma ve Taşıma Yetkisi

• Kapsam: Özel güvenlik şirketlerine ve birimlerine, Komisyon kararı ve valinin onayı ile görev alanlarında kullanılmak üzere silah alma, bulundurma ve taşıma izni verilebilir. Silahlı görev yetkisi, her yerde ve herkes için geçerli değildir (Kaynak 1.8, 2.7).
• Kısıtlama: Özel güvenlik görevlileri, Kanunda belirtilen istisnalar dışında silahlarını görev alanı dışına çıkaramaz (Kaynak 2.6). Ayrıca, eğitim, sağlık ve spor tesis ve kurumlarında silahlı görev yapılamaz (Kaynak 1.4).

III. Yasal Sorumluluk ve Statü

• Hukuki Statü: ÖGG’ler, görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır. ÖGG’lere karşı görevleri dolayısıyla suç işleyenler ise kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır (Kaynak 1.6, 1.8).
• İtaat Yükümlülüğü: Kamu güvenliğinin sağlanması yönünden mülki idare amirinin (Vali/Kaymakam) ve genel kolluk amirinin emirlerini yerine getirmek zorundadırlar (Kaynak 1.6, 1.8).

HAZIRLAYAN : DOĞUKAN ÇENGELCİK / 0542 190 44 47